Η Σημασία της Ποιότητας της Σχέσης Γονέα-Παιδιού στην Ψυχοσυναισθηματική Ανάπτυξη. Αλήθεια πόσο «ασφαλής» υπήρξε ο δικός σας δεσμός με τους γονείς σας;

Η σχέση ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά είναι το πιο σημαντικό θεμέλιο στη ζωή ενός ανθρώπου. Δεν πρόκειται απλά για την κάλυψη της τροφής ή της στέγης, αλλά για το πρώτο «σχολείο» συναισθημάτων. Μέσα από τον τρόπο που μας συμπεριφέρονται οι γονείς μας στα πρώτα χρόνια της ζωής μας, μαθαίνουμε να καταλαβαίνουμε τον εαυτό μας, να εμπιστευόμαστε τους άλλους και να βλέπουμε τον κόσμο είτε σαν ένα ασφαλές μέρος είτε σαν μια μόνιμη απειλή.

Όλα ξεκινούν από τον τρόπο που δενόμασταν με τους γονείς μας όταν ήμασταν μωρά. Όταν ένας γονιός τρέχει κοντά στο παιδί του που κλαίει, το αγκαλιάζει και το ηρεμεί με συνέπεια, το παιδί νιώθει ασφάλεια. Αυτή η ασφάλεια του δίνει το θάρρος να εξερευνήσει τον κόσμο, να κάνει φίλους και να πιστέψει στον εαυτό του. Αντίθετα, αν οι γονείς είναι απόμακροι, νευρικοί ή ασταθείς στη συμπεριφορά τους, το παιδί μπορεί να μεγαλώσει με πολύ άγχος, να δυσκολεύεται να εμπιστευτεί τους ανθρώπους ή να βγάζει μια έντονη επιθετικότητα.

Ο τρόπος που επιλέγει να μεγαλώσει κανείς ένα παιδί παίζει επίσης τεράστιο ρόλο. Οι ειδικοί έχουν χωρίσει τους γονείς σε κατηγορίες, και τα αποτελέσματα δείχνουν καθαρά τι λειτουργεί καλύτερα.

Οι δημοκρατικοί γονείς, που δίνουν πολλή αγάπη αλλά βάζουν και ξεκάθαρα, λογικά όρια, καταφέρνουν συνήθως να μεγαλώσουν παιδιά με αυτοπεποίθηση που ξέρουν να πατούν στα πόδια τους. Από την άλλη, οι αυταρχικοί γονείς που ζητούν τυφλή υπακοή χωρίς να ακούν τα συναισθήματα του παιδιού, συχνά δημιουργούν ανθρώπους γεμάτους ανασφάλεια και κρυμμένο θυμό. Υπάρχουν βέβαια και οι επιτρεπτικοί γονείς, που κάνουν όλα τα χατίρια και δεν βάζουν κανέναν κανόνα. Αυτά τα παιδιά συνήθως δυσκολεύονται πολύ να πειθαρχήσουν στο σχολείο ή στη δουλειά τους αργότερα, γιατί δεν έμαθαν ποτέ να ακούν το «όχι». Τέλος, η χειρότερη περίπτωση είναι οι αδιάφοροι γονείς, που απουσιάζουν σωματικά ή συναισθηματικά, αφήνοντας το παιδί να μεγαλώνει ουσιαστικά μόνο του, κάτι που οδηγεί σε σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς και χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Η επιστήμη μάλιστα μας δείχνει ότι όλη αυτή η καθημερινή τριβή αλλάζει κυριολεκτικά τη δομή του εγκεφάλου ενός παιδιού. Οι ζεστές αγκαλιές, τα χάδια και τα καλά λόγια γεμίζουν τον οργανισμό με ωκυτοκίνη, την ορμόνη της αγάπης, και διώχνουν το στρες. Όταν όμως ένα παιδί μεγαλώνει μέσα σε φωνές, καβγάδες ή παραμέληση, ο εγκέφαλός του κατακλύζεται από κορτιζόλη (την ορμόνη του στρες), κάτι που μπορεί να δυσκολέψει τη μνήμη, τη μάθηση και τον έλεγχο των παρορμήσεών του.

Στις μέρες μας, αυτή η σχέση δοκιμάζεται περισσότερο από ποτέ. Ο πιο μεγάλος εχθρός της εποχής μας είναι οι οθόνες. Όταν ένας γονιός κάθεται στον καναπέ δίπλα στο παιδί του αλλά κοιτάζει συνεχώς το κινητό του, το παιδί εισπράττει μια «ψηφιακή απόρριψη». Νιώθει ότι δεν είναι αρκετά σημαντικό για να τραβήξει την προσοχή του γονιού του. Αν σε αυτό προσθέσουμε το τρέξιμο της καθημερινότητας και το εργασιακό άγχος, ο ποιοτικός χρόνος μέσα στην οικογένεια μειώνεται δραματικά.

Για να κλείσουμε, δεν υπάρχουν τέλειοι γονείς, ούτε τέλεια παιδιά. Το μυστικό βρίσκεται στην προσπάθεια για ουσιαστική επικοινωνία. Το να ακούμε πραγματικά το παιδί μας, να μπαίνουμε στη θέση του, να του δείχνουμε αγάπη χωρίς όρους, αλλά και να κρατάμε σταθερά τα όρια που χρειάζεται για να νιώθει ασφαλές, είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να του κάνουμε για το μέλλον του.

 

 

Βιβλιογραφία

 

• Ainsworth, M. D. S., & Bowlby, J. (1991). An ethological approach to personality development. American Psychologist.
• Baumrind, D. (2013). Authoritative parenting outcomes revisited.
• Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2012). The Whole-Brain Child.